به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، اولین روز کارگاه بین‌المللی ترویج علم و فناوری صبح روز دوشنبه ۲۷ خرداد ماه با حضور بیش از ۱۶ کشور عضو جنبش عدم تعهد و دکتر منصور غلامی وزیر علوم و دکتر وحید احمدی مشاور وزیر و رییس مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور در وزارت علوم برگزار شد.

شناسایی بعضی از سیاست‌های پژوهشی مشترک کشورهای عضو مرکز علم و فناوری NAM از جمله شناسایی سیاست‌های ایران و سایر کشورهای در حال توسعه، شناسایی موضوعاتی برای تحقیق و فرصت‌های مالی، کمک به ایجاد گروه‌های فعال و تاثیرگذار برای حمایت نهادی از فعالیت‌های نوآورانه در سطح ملی و روستایی و کمک به ایجاد شبکه‌های رسمی و غیررسمی از افراد ذینفع، از جمله سیاست‌گذاران، دانشگاهیان، نوآوران و دیگران، اهداف این کارگاه بین‌المللی را تشکیل می‌دهند.

از جمله محورهای این کارگاه می‌توان به شناسایی زمینه‌ها و راهبردهای آموزشی برای ترویج علم، فناوری و نوآوری، توسعه زیرساخت‌های علم و فناوری برای ترویج علم، ترویج علم از طریق سنت‌های فرهنگی بومی، نقش آموزش رسمی و غیر رسمی در ترویج علم، فناوری و نوآوری، شناسایی چالش‌ها و محدودیت‌های ترویج علم، فناوری و نوآوری، مخاطب ساختن و تحلیل رویکردهای مختلف در آموزش از راه دور و شناسایی چالش‌ها و محدودیت‌های ترویج علم اشاره کرد.

در این کارگاه، صاحب‌نظران بین‌المللی حضور داشته و به ارائه تجارب و یافته‌های علمی خود خواهند پرداخت. موضوع انتخاب شده برای این کارگاه، سیاست‌گذاری ترویج علم، نوآوری و فناوری موضوع جدید و مهمی است که برای نخستین بار در ایران مطرح می‌شود.

این کارگاه برای نخستین بار در سطح کشورهای جنبش غیرمتعهدها و جمهوری اسلامی ایران برگزار می‌شود و جدید بودن موضوع دریچه جدیدی را بر روی سیاستگذارن مبنی بر توجه به عموم جامعه می‌گشاید.

در سال‌های اخیر «سیاست‌گذاری» ترویج علم، فناوری و نوآوری (STI) به مسئله مهمی برای توسعه تبدیل شده است. با توجه به این دیدگاه، مرکز علم و فناوری کشورهای غیرمتعهد و سایر کشورهای در حال توسعه (مرکز علم و فناوری NAM)، دهلی‌نو با مشارکت گروه ترویج علم مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور تهران این کارگاه بین‌المللی را برگزار می‌کنند.

 

در ابتدای این کارگاه رئیس مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور به تشریح سه محور اساسی انتظار از برگزاری کارگاه بین‌المللی سیاستگذاری ترویج علم پرداخت و گفت: انتظار داریم نتایج این کارگاه سه روزه بتواند با بسیاری از تجربیات موفق در حوزه علمی و فناوری برای کشورهای شرکت‌کننده در این کارگاه مفید و موثر باشد.

دکتر وحید احمدی به سه محور اصلی انتظارات از کنگره سه روزه امروز اشاره کرد و افزود: اولین محور اصلی این انتظارات مرتبط است با مفاهم پایه در حوزه ترویج علم و سیاستگذاری. در واقع انتظار می‌رود که بحث و تبادل نظرهای مطرح در پنل‌های اختصاصی در این کنگره سه روزه به ما کمک کنند تا درک بهتری از ضرورت ترویج علم، ارکان و فرآیندهای ترویج علم، مدل‌ها و چهارچوب‌های نظری توزیع‌دهنده رابطه میان جامعه علمی و عامه مردم در فرآیند ترویج علم و همین‌طور نقش و جایگاه ترویج توسعه همه جانبه کشورهای در حال توسعه به دست بیاوریم.

وی در ادامه تصریح کرد: در واقع در کنگره سه روزه این درک بهتر قطعاً به ما کمک خواهد کرد که در بحث سیاست‌پژوهی و سیاست‌گذاری در حوزه ترویج علم با شناخت دقیق‌تری به موضوع ورود کنیم و نتایج بهتری نیز به دست بیاوریم.

رئیس مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور همچنین به دومین محور از انتظارات کارگاه بین‌المللی امروز اشاره کرد و گفت: دومین محور از انتظارات موضوع انتقال تجربیات است. قطعاً تک تک اندیشمندانی که در این رویداد سه روزه مهمان ما هستند، بر متن‌های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، گوناگون و متنوعی مشغول تحقیق و فعالیت هستند و شاهد تجربیات موفق و بعضاً ناموفق کشورهای خود در حوزه ترویج علم بوده‌اند. بنابراین این کارگاه می‌تواند محل مناسبی را در اختیار این افراد قرار بدهد تا تجربیات و آموخته‌های خود را در حوزه ترویج علم در اختیار همکاران خود از کشورهای دیگر بگذارند.

به گفته دکتر احمدی، پیدا کردن زبان مناسب برای دیالوگ، گفت‌وگو و سهیم کردن یکدیگر در تجربیات ناشی از یافته‌های علمی کارگاه سه روزه می‌تواند از مهم‌ترین دستاوردهای این کارگاه باشد.

رئیس مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور همچنین در خصوص سومین محور از انتظارات نیز گفت: در این کارگاه به بحث طراحی پارادایم‌های جدید و یا به عبارتی پارادایم شیفت‌، بررسی روندهای جدید و سیاستگذاری منطبق با تحولات و ترندهای روز در حوزه ترویج علم مرتبط می‌شود.

دکتر احمدی خاطرنشان کرد: شرکت‌کنندگان در نشست‌های تخصصی متعددی که در این کارگاه طراحی شده، قطعاً در بحث‌های خودشان به پارادایم‌های جدید و روندهای روز دنیا در حوزه ترویج علم اشاره خواهند کرد و در خصوص شیوه‌های جدید برخورد با پدیده ترویج علم و سیاستگذاری در این حوزه راهکارهای خوبی به مخاطبان ارائه خواهند داد

وی خاطرنشان کرد: هنگامی که درباره سیاستگذاری در حوزه ترویج علم سخن می‌گوییم، درست مثل سیاستگذاری در حوزه دیگر اولین پرسشی که مطرح می‌شود، این است که حد و مرز دخالت دولت در این حوزه کجاست و چگونه است؟ دولت تا چه اندازه و در چه زمینه‌هایی باید به کمک نظام ترویج علم در یک کشور بیاید و در چه زمینه‌هایی باید رشته امور را به دست مکانیسم‌های طبیعی ترویج علم بسپارد؟ در واقع این پرسش در جوامعی که بنیاد نظم اقتصادی، سیاسی آنها بر مبنای بازار آزاد گذاشته شده است، پرسشی کلیدی به شمار می‌رود.

در ادامه دکتر باندوپادیای، رئیس مرکز علم و فناوری کشورهای غیر متعهد با تاکید بر اینکه کشورهای در حال توسعه، یافته‌های علمی خود را به اشتراک بگذارند، گفت: برگزاری چنین جلساتی کمک می‌کند تا دستاوردهای علمی را به کشورهای دیگر اعم از اروپا و آفریقا بفرستیم.  وی در ادامه اظهار کرد: همان‌طور که می‌دانید ایران مهد علم است و در زمینه توسعه علم بسیار فعال است و ارائه برنامه‌های مورد نیاز در ایران ارزش‌های فوق‌العاده زیادی از نظر علم دارد و ما مایل هستیم که یک توسعه پایدار داشته باشیم و در زمینه پیاده‌سازی ایده‌ها، مراکز بسیار متعددی در اطراف تهران هست که این مراکز می‌توانند در اشتراک‌گذاری ایده‌ها پنجره خوبی برای یادگیری و یادگرفتن و همچنین مدل‌های موفق برای تأمین STI و پیشرفت کشورهای در حال توسعه داشته باشند.

رئیس مرکز علم و فناوری کشورهای غیر متعهد گفت: کشورهایی که در حال توسعه هستند، از این ایده‌ها می‌توانند استفاده کنند و علم در میان این کشورها به اشتراک گذاشته شود و نوآوری حاصل این اشتراک است و ما بسیاری از مسائل و مشکلات را از این طریق می‌توانیم حل‌وفصل کنیم.

وی افزود: کشورهای در حال توسعه ممکن است ضعف‌هایی برای پیاده‌سازی استراتژی‌هایشان و همچنین پیاده‌سازی ایده‌ها و به فعل درآوردن آن‌ها داشته باشند و کشورهای در حال توسعه ممکن است وضعیت بهتری داشته باشند، ولی این‌ها از کشورهای در حال توسعه هم استفاده می‌کنند؛ برای همین، ظرفیتی که در کشورهای در حال توسعه هست، باید برای ارتقای علم و نوآوری توسعه پیدا کند.

دکتر باندوپادیای افزود: در زمان حال به خاطر پیشرفت تکنولوژی خیلی سریع ما می‌توانیم صدای خودمان و تبلیغاتمان را به گوش گروه‌های مخاطب برسانیم و این کاملاً به توسعه و پیشرفت تکنولوژی بستگی دارد و تکنولوژی نقش اصلی را ایفا می‌کند.

وی در خصوص نقش NAM یا کشورهای عدم تعهد گفت: این نقش بسیار مهم است و با میزبانی کشور هندوستان و شرکت ۴۷ کشور که هم آسیایی و هم آفریقایی هستند، نشست را برگزار کنیم و مرکز NAM در حقیقت برای توسعه علم در کشورهای در حال توسعه است که محققان و دانشمندان خودشان را به این مرکز بفرستند و این دانشمندان و محققان با هم تبادل ایده داشته باشند و تبادل ایده باعث توسعه کشورها شود.

به گفته دکتر باندوپادیای، در مرکز NAM حدود ۴۰ کارگاه برای مدعوین کشورهای مختلف ارائه می‌کنیم که کشورهایی از اروپا، آلمان و کشورهای حوزه خاورمیانه و آفریقایی هستند و کارشان ظرفیت‌سازی برای کشورهای درحال‌توسعه هست. این کارگاه‌ها فرصتی به دانشگاه‌ها می‌دهد که دانشمندان از کشورهای مختلف بتوانند افکارشان را باهم به اشتراک بگذارند.

وی تصریح کرد: در واقع مرکز NAM جایگاهی در دنیا است برای ارائه فرصت به دانشمندان مختلف از کشورهای مختلف و عمدتاً از کشورهای آسیایی که مقالات خود را ارائه کنند و این مرکز همه این مقالات را چه از کشورهای توسعه‌یافته و چه از کشورهای در حال توسعه به اشتراک می‌گذارد.

رئیس مرکز علم و فناوری کشورهای غیر متعهد خاطرنشان کرد: عقیده داریم مشارکت ذینفعان مشترک درواقع یک فرصت بسیار خوبی برای ارائه علوم و تکنولوژی و تبادل تجربیات است و ۱۶ کشور هستند که به‌عنوان شرکت‌کننده و ذی‌نفع از آن استفاده می‌کنند و تأکید اصلی من بر مشارکت کشورهای مختلف است که حتی فکرهای کوچک هم برای تغییرات بزرگ بسیار مؤثر است.

در ادامه دکتر منصور غلامی وزیر علوم به سخنرانی پرداخت. وی در ابتدا گفت: ترویج علم و فناوری‌ در دنیای امروز تبدیل به نظام منظم شده است که نهادهای مختلف در آن مشارکت دارند‌. نهادهای دولتی، سازمان‌های غیردولتی و تمامی مردم برای انتشار و عمومیت دادن نتایج علم و فناوری در جامعه خود تلاش می‌کنند.

وی ادامه داد: تجربه نشان داده است عموم یک جامعه اگر خودشان را در مسیر حمایت از دستاوردهای علمی و فناوری قرار دهند، می‌توانند شاهد پیشرفت‌های‌ واقعی و بهره‌مندی از دستاوردهای علمی و فناوری شوند‌. ورود یافته‌های علمی و فناوری به زندگی روزانه مردم در راستای بهبود زندگی خود، بیانگر توجه به تاثیر یافته‌های علمی برای تعالی جامعه است.

وزیر علوم، تحقیقات و فناوری بیان کرد: ایران هم مانند سایر کشورها تجربه خوبی در حوزه علم و فناوری کسب کرده است مخصوصا در دهه گذشته تجربیات خوبی اندوخته است که می‌تواند این تجربیات را با کشورهای دیگر به اشتراک بگذارد. به عنوان مثال ما بیش از ۵۹ سال سابقه در جامعه کشاورزی داریم، همچنین در سال‌های اخیر در راستای متمرکز‌سازی علم در سطح جامعه اقدامات خوبی توسط وزارت علوم صورت گرفته که از جمله آن می‌توان به درهای باز دانشگاه، عمومی‌سازی پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی دانشجویان اشاره کرد.

 

وی بیان کرد: ترویج علم و فناوری در کشورهای در حال توسعه با توجه به ویژگی‌ها و شرایط حاکم بر این کشورها از اهمیت زیادی برخوردار است. کشورهای در حال توسعه دارای ویژگی‌های مشترک هستند و سیاست‌های ترویج علم و فناوری آن‌ها را نزدیک به یکدیگر می‌کند.

دکتر غلامی افزود: معمولا بیشتر افراد جامعه درک کمتری نسبت به اهمیت علم و فناوری در توسعه و رفاه در کشور دارند. متاسفانه نسبت مطالبه‌گری جامعه ‌به توسعه علمی و فناوری کمتر است بنابراین سرعت رشد آن هم کم خواهد شد. همچنین بخش عمده‌ای از علوم و فناوری‌هایی که در اختیار کشورهای در حال توسعه قرار دارد به علت عدم وجود ساز و کارهای انتشار و ترویج مناسب، محدود شدند و از کاربردی شدن در سطح گسترده دور مانده‌اند.

وزیر علوم، تحقیقات و فناوری اضافه کرد: البته ویژگی‌هایی که پیش‌تر به آن اشاره شد در بیشتر کشورهای در حال توسعه مشترک است و به همین منظور، نیازمندی‌ها و الگوهای ترویج علم و فناوری در این کشورها نیز شباهت زیادی به یکدیگر دارند.

وی بیان کرد: این کارگاه با هدف بررسی سیاست‌ها و الگوهای ترویج علم و فناوری در کشورهای عضو جنبش عدم تعهد برگزار شده است. این فرصت‌های همکاری شایان توجه است زیرا منحر به انتقال تجربیات ترویج علم و فناوری در سطح ملی شده می‌شود و سیاست گذاری جهت ترویج علم و فناوری در کشورهای عضو را به همراه خواهد داشت.

دکتر غلامی ادامه داد: پیشنهاد می‌کنم که کشورهای عضو از روش‌های مختلف و با برگزاری نشست‌ها و کمک گرفتن از فضای مجازی و انتشار مستندات نسبت به تبادل تجربیات خود در سطح ملی در راشتای سیاست‌گذاری ترویج علم و فناوری اقدام کنند‌.

دکترغلامی گفت: فرصت‌های همکاری کشورهای عضو و شرکت کنندگان در این نشست، محدود به انتقال تجربیات عملی نیست بلکه سیاست‌گذاری جهت ترویج علم و فناوری در سطح کشورهای عضو نیز می‌تواند مورد توجه قرار گیرد.

وی اظهار کرد: کشورهای عضو جنبش عدم تعهد و شرکت کنندگان این نشست ظرفیت‌های بالایی در حوزه علم و فناوری دارند که در سیاست کشورهای عضو ناشناخته است. داشته‌ها و توانمندی‌های کشورهای در حال توسعه به ویژه کشورهای عضو جنبش عدم تعهد در علم و فناوری بیشتر احساس می‌شود و با ترویج مناسب آن در سطح ملی و بین المللی می‌توان به توسعه و کاربردی کردن این دستاوردها کمک کرد.

در ادامه این نشست پانل های تخصصی برگزار گردید و شرکت کنندگان ایرانی و خارجی به بحث و تبادل نظر پرداختند.

روز دوم این کارگاه روز سه شنبه ۲۸ خردادماه در صندوق نوآوری و شکوفایی برگزار خواهد شد.

این کارگاه سه روزه به همت مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور با همکاری مرکز علم و فناوری کشورهای غیرمتعهد و سایر کشورهای در حال توسعه (مرکز علم و فناوری NAM)، دهلی‌نو برگزار می شود.