به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، دومین نشست تخصصی تعامل نظام دانشگاهی و فضای اجتماعی: ضرورت، مبانی و راهکارها با سخنرانی دکتر رضا منصوری عضو هیات علمی دانشگاه شریف و  دکتر بهزاد سلطانی عضو هیات علمی دانشگاه کاشان روز سه شنبه دوم بهمن ماه در محل مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور برگزار شد.

در ابتدای این نشست دکتر اکرم قدیمی، معاون پژوهشی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور ضمن خوش آمدگویی به حاضرین عنوان کرد: نخستین همایش ملی تعامل نظام دانشگاهی و فضای اجتماعی در تاریخ دوشنبه ۲۹ بهمن ماه ۹۷ در سالن شهید چمران دانشگاه تربیت مدرس برگزار خواهد شد.

 

غفلت در توجه به دینامیک دو مفهوم جامعه و دانشگاه در کشور

در ابتدای بحث دکتر رضا منصوری ضمن تاکید بر اینکه دانشگاه و جامعه دو عنصر جدانشدنی هستند گفت: در کشورهای پیشرفته و صنعتی در صورت تعطیلی دانشگاه صنعت دچار مشکل خواهد شد و این در حالیست که در کشور ما اینگونه نیست.

وی در ادامه ضمن اشاره به اهمیت رابطه بین دانشگاه و جامعه اضافه کرد: از بعد از دوران مشروطه در ۲۰۰ سال اخیر به دینامیک دو مفهوم دانشگاه و جامعه توجه نشده است.

معاون سابق وزارت علوم در ادامه گفت: دانشگاه یک نهاد اجتماعی است که پدیده علم بخشی از آن است. همینطور علم نیز یک پدیده اجتماعی است که این پدیده از جنس تکامل داروینی است که چند صد سال اخیر قوام پیدا کرده و به شکل علم امروزی درآمده است و قطعا در مفهوم دانشگاه هم اثر می گذارد. وی در ادامه به تاریخچه به وجود آمدن دانشگاه در جهان و ایران اشاره کرد و اضافه کرد: با تاسیس نظامیه ها در کشورهای اسلامی تفکر آزاد محدود شد.

عضو هیات علمی دانشگاه شریف در ادامه با تاکید بر اینکه دانشگاه های جهان  دائما در حال تحول هستند به انقلاب های مهمی که در دانشگاه های جهان باعث به وجود آمدن شکل جدیدی از دانشگاه ها شدند اشاره کردو اضافه کرد: هیچ یک از دانشگاه های ما بر مبنای اینکه دائما باید تغییر کنند ایجاد نشده اند. وی همچنین اضافه کرد: هیچ یک از فعالیت های دانشگاه که امروزه نقش مهم تری دارند به یک باره به وجود نیامدند بلکه قبلا هم وجود داشتند و فقط میزان اهمیت آنها و نقش آنها کم و زیاد شده است. امروزه فناوری نقش مهمی در فعالیت های دانشگاه ها پیدا کرده اند.

دکتر رضا منصوری در ادامه به تاریخچه آموزش عالی در ایران قبل و بعد از اسلام پرداخت و اشاره کرد: افزایش تعداد مدارس به معنای رشد تفکر در ایران نیست. در این باره به دانشگاه همدان به عنوان یک نمونه بدیع که تفکر آن از داخل وزارت علوم شروع شد اشاره کردند که به فکر توسعه پایدار بوده است و به فکر راه اندازی رشته نبودند که البته این دانشگاه در حدود سال ۵۰ تعطیل میشود و امروزه با مدل دانشگاه های دیگر ادامه به کار می دهد. ایشان همچنین اضافه کردند که دانشگاه هایی که ما الان داریم که شروع آنها دانشگاه تهران بوده است هیچ یک در نتیجه تحول اجتماعی به وجود نیامده اند.

دکتر رضا منصوری در ادامه با اشاره به کتاب عیسی خان صدیق بنیان گذار دانشگاه تهران گفت: آرمان ایرانیان در آن زمان این بوده که کشوری قوی و مستقل داشته باشند؛ ایرانی شکوفا از خلال توسعهء علمی داشته باشند؛ شهروندانی سالم و شاد باشند در شادمانی همشهریان مشارکت کنند ؛ ایرانی پر افتخار در میان ملل دنیا داشته باشند و اصول دین محمدی را با لوازم زمانه هماهنگ سازند که اگر به جامعه امروز نیز نگاه کنیم همین آرمان ها در جامعه امروزی هم حاکم است.

وی در ادامه اشاره کرد: از سال ۱۳۱۳ که دانشگاه تهران تاسیس شد تفکر مدرسه ای حاکم بوده است. در ابتدای تاسیس به فکر تربیت افراد بوده ایم و بعد از انقلاب روز به روز تعداد افراد تربیت دیده بیشتر و بیشتر شده است. ما متوجه نیستیم که دانشگاه را برای چه میخواهیم و تنها به تربیت افراد میپردازیم. وی اضافه کرد باید در دانشگاه ها دینامیک تحولات اجتماعی را ببینیم و فکر نیاز های آینده را هم بکنیم. قطعا باید پیش بینی آینده و نیاز های آینده را هم بکنیم و بدانیم که تا ۵۰ سال آینده دنیا به چه سمتی خواهد رفت.

عضو هیات علمی دانشگاه شریف در پایان تاکید کرد این اجتماع علمی است که دانشگاه را به وجود می آورد و مشکلات جامعه  از طریق اجتماع علمی وارد دانشگاه می شود و این مشکلات بررسی میشود و راه حل های آن پیدا می شود. ولی متاسفانه به این مورد در ایران بسیار کم توجه می شود.

عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف در پایان صحبت تاکید کرد: خود ما دانشگاهی ها باید به فکر باشیم تا راه های ارتباط جامعه و دانشگاه را طوری که با تاریخ ما سازگار باشد تعریف کنیم.

 

نباید دانشگاه به محلی جهت تولید و انتشار دانش تقلیل داده شود

در ادامه جلسه دکتر بهزاد سلطانی عضو هیات علمی دانشگاه کاشان با بیان تاریخچه پیدایش دانشگاه گفت: کارکردهای تکنیکی دانشگاه به شش دسته آموزش، پژوهش، تولید انسان فرهیخته، کارآفرینی، توسعه اقتصادی منطقه‌ای و توسعه فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و منطقه‌ای تقسیم می شود.

عضو هیات علمی دانشگاه کاشان در ادامه به بیان تاریخ آموزش، پژوهش و تولید انسان‌های فرهیخته در دانشگاه‌های جهان پرداخت و در خصوص تجاری‌سازی دانشگاه‌ها گفت: نباید تصور کرد که برخی فعالیت‌های که در دانشگاه‌ها  از جمله افزایش تعداد دانشگاه و دانشجو انجام می‌شود، جزء تجاری‌سازی آموزش است.

دکتر سلطانی افزود: در دانشگاه نوع دوم هدف فعالیت‌های دانشگاه معطوف به نیاز جامعه است و هدف صرفا آموزش و پرورش نیست بلکه ایجاد ساختارهای دانشجویی و شرکت های دانشگاهی با توجه به نیاز جامعه هدف است. هدف این است که  نتایج پژوهش دانشگاهی در اقتصاد ملی تاثیر گذار باشد و کارآفرینی در دانشگاه ایجاد شود.

وی ادامه داد: هدف از پژوهش، مقاله آی‌اس‌آی و ارتقای رتبه علمی نیست بلکه حل مشکل جامعه است. این اتفاق اثر بخشی اقتصادی خوبی هم به همراه دارد. دانشگاه های دنیا مرتبط با نیاز کشور شکل گرفته است که در کشور ما این امر دیده نمی شود.

 

دکتر سلطانی با اشاره به تعداد بالای دانش‌آموختگان دانشگاهی در ایران گفت: تعداد بالای فارغ‌التحصیلان می‌تواند بزرگترین مزیت کشور باشد. هیچ کشوری به حد کشور ما روی این مورد سرمایه گذاری نکرده است، اما ما با این مزیت چه کردیم؟ ۲۷ درصد نرخ بیکاری که بالای ۷۵ درصد آنها را فارغ‌التحصیلان دانشگاهی تشکیل می‌دهند و ما بزرگترین مزیت را به بزرگترین تهدید تبدیل کرده ایم.

وی به موج اول و دوم توسعه فناوری در کشور اشاره کرد و افزود: موج اول ظهور استارت آپ ها در کشور بود که مستقیما ایجاد شدند و متکی به دولت نبودند و موج دوم توسعه فناوری ایجاد شرکت های دانش بینیان هستند که تعداد آنها نسبت به حجم دانشگاه و صنعت ما به شدت پایین است.

دکتر سلطانی در ادامه تاکید کرد: وقتی ما ایده ای از خارج از کشور می آوریم باید بتوانیم فناوری نرم آن را خودمان با توجه به بوم کشورمان تنظیم و باز تولید کنیم.

وی با بیان اینکه در گذشته در دانشگاه ۹۵ درصد پتانسیل آن صرف آموزش می‌شد، ۵ درصد پژوهش، صفر درصد کارآفرینی و صفر درصد توسعه اقتصاد منطقه‌ای گفت: در حال حاضر این میزان به ۷۰ درصد در آموزش، ۲۰ درصد پژوهش و ۱۰ درصد کارآفرینی است و صفر درصد توسعه اقتصاد منطقه‌ای رسیده است.

دکتر بهزاد سلطانی در پایان خاطرنشان کرد: در آینده ایده آل است که این میزان به ۴۰ درصد در آموزش، ۳۵ درصد پژوهش، ۲۰ درصد کارآفرینی و ۵ درصد توسعه اقتصاد منطقه‌ای برسد. در حال حاضر ۲۶۴۰ دانشگاه به معنای مرکز آموزشی، ۷۰۰ موسسه پژوهشی و چند هزار تشکل دانشجویی و ۴۳ پارک فناوری و ۱۴۰ مرکز رشد در کشور داریم.