نظام دانشگاهی به‌عنوان یکی از گره‌ها در شبکۀ درهم‌تنیدۀ اجتماع، چه با نگاه به تاریخ آن و چه با تحلیل وضعیت بین‌المللی و کارکردهای آن، نمی‌تواند بدون تعامل و بده‌وبستان با دیگر گره‌های این شبکه موجودیت یابد و ایفای نقش کند. ایجاد نظام دانشگاهی خود مولود تغییراتی است که بیرون از این نظام در فکر و فرهنگ و صناعت و سیاست انسان رخ داده است و در مقام کنشگری فعال خود مولّد بسیاری از تغییراتی است که در مناسبات فکری و فرهنگی و صنعتی و سیاسی جهان معاصر رخ داده است. محدود دیدن دانشگاه به فضای فیزیکی آن و قطع ارتباط ارگانیک آن با دیگر بخش‌های جامعه منجر به عقیم شدن آن خواهد شد و در چنین شرایطی است که انواع تلاش‌ها برای توسعه، روزآمدسازی و گسترش نظام دانشگاهی، ولو با صرف بودجه‌های کلان، موفق نخواهد بود. در بافت فضای اجتماعی است که نظام دانشگاهی از مسائل و نیازهای جامعه خبردار می‌شود، اعتماد عمومی را به خود جلب می‌کند، دستاوردهایش را عرضه می‌دارد و از شهروندان دربارۀ این دستاوردها و میزان کارآمدی آنها بازخورد می‌گیرد. در چنین فضایی است که علم، فرهنگ، صنعت و عموم شهروندان از طریق ابزارهایی که در اختیار دارند بر هم اثر متقابل می‌گذارند و یکدیگر را به پاسخگویی و لحاظ کردن نیازها، حساسیت‌ها و ارزش‌های دیگر بازیگران وامی‌دارند. بدون فضایی حائل که بین دانشگاه‌ها و مراکز علمی از یک سو و جامعه از سویی دیگر پیوند برقرار کند، نهادهای علمی همچون جزیره‌هایی بی‌ارتباط با بدنۀ جامعه به کار خود مشغول خواهند بود و جامعه نیز نیازهای خود را به منابعی دیگر عرضه می‌کند و راه‌حل‌ها را از آن منابع می‌گیرد.

نخستین همایش ملی تعامل نظام دانشگاهی و فضای اجتماعی که به همت مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور و در جهت تحقق اهداف وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در بهمن ماه ۱۳۹۷ برگزار می‌شود دعوتی است از اندیشمندان و صاحب‌نظران، از حوزه‌های گوناگون نظری و مهندسی و کاربردی، برای تأمل مجدد در باب رابطۀ دانشگاه و جامعه؛ تأمل دربارۀ ضرورت، مبانی و رویکردهای برقراری پیوند میان این دو و اندیشیدن به الگوها و راهکارهای افزایش اعتماد عمومی به نظام دانشگاهی. بی‌شک طی چنین مسیری جز با گرد هم آمدن همۀ اندیشمندان، سیاستگذاران و فعالان دانشگاهی و جز با مشارکت مؤثر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برای شنیدن سخن کارشناسان و آنگاه تأسیس دفاتر و نهادهای لازم در ساختار وزارتخانه با محوریت مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور برای پیگیری و اجرایی کردن پیشنهادهای کارشناسان میسر نخواهد بود. تداوم سالانۀ این دست همایش‌ها و وارد شدن موضوع افزایش تعامل میان نظام دانشگاهی و فضای اجتماعی به فهرست دغدغه‌های رؤسای دانشگاه‌ها و دیگر سیاستگذاران نظام آموزش عالی، مطالعۀ نمونه‌های موفق بین‌المللی و در نهایت رسیدن به الگویی مناسبِ وضعیت کشور از جمله اهدافی است که مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور می‌تواند در آینده آنها را دنبال کند. افزایش ارتباط میان نظام دانشگاهی و صنعت، سازمان‌های مردم‌نهاد و عموم شهروندان که در قالب برنامه‌های ترویجی و عمومی‌سازی می‌تواند دنبال شود و همچنین گنجاندن درس‌ها و سرفصل‌هایی در برنامه‌های دانشگاهی که منجر به افزایش آگاهی دانشجویان از اهمیت این موضوع شود نیز می‌تواند از دیگر اهداف بلندمدت تداوم چنین همایش‌هایی باشد. در بُعد نظری نیز توصیف و ارزیابی انواع مدل‌ها و رویکردهای تعامل دانشگاه با فضای عمومی، مطالعه و ارزیابی انواع مدل‌ها و رویکردهای ترویجی و در نهایت رسیدن به تعریفی جامع‌تر از دانشگاه در کشور می‌تواند از دیگر دستاوردهای تداوم این همایش‌ها به حساب آید.

امید است برگزاری چنین نشست‌هایی گامی ولو کوچک در جهت بازتعریف دانشگاه و نظام دانشگاهی هم در ذهن سیاستگذاران و فعالان دانشگاهی و هم در نگاه عموم شهروندان باشد، تا از این رهگذر بتوان به جایگاهی مناسب برای دانشگاه در جهان پرتلاطم و پرتغییر معاصر دست یافت.