Hello our valued visitor, We present you the best web solutions and high quality graphic designs with a lot of features.‎ just login to your account and enjoy .‎.‎.‎

<none>

به پایگاه اطلاع‌رسانی «مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور» خوش‌آمدید!
جهت عضویت اینجا کلیک نمایید.

نهادینه شدن علم و نگهداری و استقرار مغزها

شما اینجا هستید

Project Details

  • Category:
  • Date Added: ۰۱/۱۳/۲۰۱۷

Project Info

جهانی¬شدن علم؛ فرایندها و فعالیت¬های علمی را تحت تأثیر خود قرار داده است و نهاد اجتماعی علم و نظام تحقیقاتی کشورها را دستخوش دگرگونی کرده است و به این دلیل گفته می¬شود که مفهوم مرتونی «نظام اجتماعی علم» که کانون تجزیه و تحلیل آن در سطح ملی – و نه جهانی – قرار دارد بیش از پیش اهمیت خود را از دست می¬دهد. تحلیل پدیده مهاجرت نخبگان علمی و فرار مغزها بدون شناخت شرایط نهاد علم در ایران، ممکن نیست. در خصوص دلایل و بسترهای فراز مغزها در ایران، فرض کلی بر این است که بخش زیادی از تغییرپذیری این پدیده را می¬توان ناشی از عدم شکل¬گیری و تکوین نهاد ملی علم در این کشور دانست. به عبارتی، نهادی شدن علم و پدیده فرار مغزها در برابر یکدیگر قرار دارند و با گسترش شرایط نهادینه شدن علم، میزان حفظ و استقرار دانشمندان بیشتر خواهد شد. هرچند مهاجرت نخبگان از کشورهای مختلف، انتخابی شخصی و فردی است اما در واقع شرایط ساختاری و نهادی علم در این تصمیم¬گیری موثر است.
طبق الگوی AGIL از پارسونز علم به مثابه یک نهاد اجتماعی قرار دارد اما با این حال، علم جدید در ایران با تقکیک نهاد علم از سایر نهادهای فرهنگی رشد نیافته است و استقلال کارکردی خود را به طور کامل نیافته است و در واقع گسترش آن حاصل فرایند انتقال و برخی سیاست¬ها و برنامه¬های تعمدی بوده است و همین امر، ‌فقدان ارتباطات محیطی و هویت مستقل نهاد علم را در ایران توضیح می¬دهد. بنابراین الگوی آجیل پارسونز در خصوص ایران، نه برای شناخت شرایط نهادینگی علم بلکه بیشتر برای تجزیه و تحلیل موانع نهادینه شدن علم و بی¬ثباتی اقتصادی، سیاسی و فرهنگی و اجتماعی قابل استفاده است. با این همه، اگر مهاجرت نخبگان علمی و فرار مغزها را به عنوان یک رفتار انحرافی و نشانه ناهمنوایی تلقی کنیم، میزان این رفتارهای ناسازگار را می¬توان با میزان جاذبه¬های ارزشی – فرهنگی نهاد علم اندازه¬گیری کرد. به عبارت دیگر، نهادینه شدن فرهنگی علم با مهاجرت نخبگان علمی رابطه معکوس دارد و در صورتی که میزان این مهاجرت از حد معینی بالاتر رود باید آن را به مثابه نشانه ضعف شرایط فرهنگی علم تفسیر کرد.
در ادامه به روابط بین نهاد علم و نظام¬های چهارگانه محیط جامعه¬ای یعنی نهادهای اقتصادی،‌ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی پرداخته شده است و نسبت¬های دوگانه علم با هر یک از آنها مورد واکاوی عمیق¬تر قرار گرفته است.
در نهایت، این گزارش بر این نکته تأکید می¬ورزد که پدیده فرار مغزها در ایران، ناشی از عدم نهادمندی علم است. برای ایجاد نهادمندی، علم باید با محیط پیرامونی خود و از جمله با نهادهای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی سازگاری و تناسب پیدا کند. اما با توه به اینکه رشد نهادهای علمی در ایران متأثر از مجموعه¬ای از عوامل و شرایط تاریخی، سیاسی، اقتصادی و ... بوده و از طریق تمایز کارکردی فرهنگ صورت نگرفته است، لذا برقراری ارتباط نهاد علم با موقعیت اجتماعی آن، مسأله¬ای پیچیده است. از طرفی، انتخاب مهاجرت یا باقی ماندن در فعالیت¬ها و سازمان¬های علمی در کشور بومی را می¬توان یک انتخاب عقلانی یا انتخابی متأثر از تعلق¬ها و ارزش¬های عاطفی و سنتی محسوب کرد. بنابراین در هر صورت، انتخابات فردی با یکی از جنبه¬های ابزاری یا معنایی نهاد اجتماعی علم مرتبط بوده و در نتیجه با وضعیت یا میزان نهادمندی علم تناسب دارد. در نهایت باید عنوان نمود که گسترش یک تصور اجتماعی مطلوب از علم و عالمان در ذهن آحاد جامعه و بویژه کارکنان علمی و دانش¬آموختگان آموزش علمی می¬تواند همچون مانعی بزرگ در مقابل روند فرار مغزها عمل کند و بهبود این تصور اجتماعی، خود مشروط به نهادمندی علم است که به نوبه خود دنیای از مسائل را در پیرامون خود دارد.

Project Stats

۰
  Favourites
۰
  Likes
۲۹۴
Views
۰
  گزارش‌ها

مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور کانون تفکر در زمینه سیاست‌پژوهی و سیاست‌سازی علم، پژوهش و فناوری در سطح ملی.

خبرنامه الکترونیک

ارتباط با ما