مراسم بزرگداشت زنده‌یاد دکتر محمدامین قانعی‌راد روز شنبه ۲ تیرماه ۱۳۹۷ در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، با همکاری این سازمان، انجمن جامعه‌شناسی ایران، انجمن ارتباطات و مطالعات فرهنگی و مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور برگزار شد.

در این مراسم دکتر اشرف بروجردی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی، دکتر شهیندخت مولاووردی، دستیار رئیس جمهوری در امور حقوق شهروندی و دکتر رضا داوری اردکانی، رئیس فرهنگستان علوم، و برخی از استادان، دوستان و خانواده آن جامعه‌شناس فقید حضور داشتند و به ایراد سخنرانی پرداختند.

در ابتدا دکتر بروجردی، از دکتر قانعی‌راد به عنوان اندیشمندی نام برد که ایستادگی‌اش در مقابل انحرافات فکری همیشگی بوده و در رسیدن به هدف صبر، خرد و تعقل مثال‌زدنی داشت. وی افزود: ایشان فردی بود که در هر جایگاه و موقعیتی قرار می‌گرفت به آن اعتبار می‌بخشید.

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی با اشاره به تقبل مسئولیت اندیشگاه کتابخانه توسط دکتر قانعی‌راد، بیان داشت: یکی از برنامه‌هایی که دکتر قانعی‌راد در اندیشگاه، به عنوان مکانی برای تضارب اندیشه‌ها، دنبال می‌کرد این بود که با مطرح کردن اندیشه‌های برتر به رشد و شکوفایی کشور کمک کند. ایشان ایده‌های ارزشمندی ارائه که متاسفانه فرصت عملیاتی شدن آنها فراهم نشد. اما مجموعه اندیشگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی با نام و یاد وی اهداف بلند ایشان را دنبال خواهد کرد.

عزیز قانعی‌راد، فرزند ارشد آن مرحوم، سخنران دوم این مراسم بود. وی در توصیف پدر خود گفت: قانعی‌راد هیچ گونه مرز بندی را شامل نمی‌شد و همواره استقلال خود را در مرزها یافته بود. او در مرزها زندگی کرد و همیشه در میان طیف می‌ایستاد و دارای روح و بینشی حدفاصل زنانگی و مردانگی بود یعنی همانطور که اخلاق مراقبت داشت از اخلاق مسئولیت نیز برخوردار بود. مرگ قانعی‌راد، یک مرگ تراژیک و غم انگیز نبود، بلکه رمانتیک و دگرخواهانه بود و به قول هادی خانیکی، قانعی راد ایستاده مُرد و برای آنچه که در زندگی کوشید در کُنش مرگ هم تحقق بخشید.

دکتر ملاوردی به عنوان سخنران سوم، مرحوم محمدامین قانعی‌راد را یک همراه بی‌نظیر برای حوزه حقوق شهروندی و زنان دانست و در ادامه اظهار کرد: او با به رسمیت شناختن تنوع‌ها، قائل به این بود که تنها باید حول محور انسانیت دور هم گرد آمد. این دغدغه و درد تا پایان عمر با برکت ایشان همراه او بود.

وی تصریح کرد: پاسخ مدبرانه به مطالبات زنان داشتن را از قانعی‌راد یاد گرفتیم و اینکه جامعه دانشگاهی با این گفتمان ارتباط داشته و دیدگاه‌های گوناگون را مورد بررسی قرار دهد. ایشان همچنین بر توسعه با مشارکت گروه‌های مختلف، اعتقاد و توسعه همزمان دولت با دانش و جامعه را مد نظر داشت. در واقع، دغدغه مرحوم قانعی‌راد ارتباط و هم‌افزایی بین دولت و دانشگاه و جامعه بود.

دکتر اردکانی نیز در سخنرانی خود، با بیان اینکه علم با اخلاق ارتباط تنگاتنگی دارد که دکتر قانعی به خوبی از آن برخوردار بود، گفت: قانعی‌راد می‌دانست که جامعه ما باید با علم و با آگاهی در راه پیشرفت و توسعه قرار گیرد. از این رو می‌خواست موانع این راه را هموار کند. البته چون بیشتر جامعه‌شناس بود، از چنین جامعیتی برخوردار بود و می‌خواست از طریق جامعه‌شناسی جامعه را اصلاح کند. او به اندیشه بین‌رشته‌ای علاقمند بود.

رئیس فرهنگستان علوم با بیان اینکه امین قانعی‌راد، امین جامعه‌شناسی ایران بود، خاطرنشان کرد: تاثری که درگذشت قانعی در ما ایجاد کرد، بسیاری از روشنفکران ایجاد نکردند.

همچنین دکتر محمدرضا جلایی‌پور، دکتر بیژن عبدالکریمی، دکتر ناصر فکوهی، دکتر مصطفی ملکیان و دکتر جواد غلامرضا کاشی در این مراسم سخنرانی کردند.