نشست هم‌اندیشی با خبرگان و اصحاب رسانه در خصوص راهکارهای ترویج دستاوردهای دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور در جامعه، روز یکشنبه ۱۸ شهریور ماه ۱۳۹۷ در مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور برگزار شد.

در این نشست هم‌اندیشی که هدف نهایی آن تدوین طرح "مدل کارآمد و عملیاتی ترویج دستاوردهای دانشگاه‌ها و مراکز علمی با استفاده از روش‌ نظریه‌سازی داده بنیاد (GT)" توسط مرکز است، دکتر وحید احمدی، مشاور وزیر علوم و رئیس مرکز، دکتر علیرضا عبدالهی‌نژاد، مدیرکل روابط عمومی وزارت علوم، دکتر محمدجواد رسایی، مشاور قائم مقام وزیر علوم، دکتر علی متقیان، مدیرعامل خبرگزاری ایسنا، دکتر اکرم قدیمی، مدیر گروه پژوهشی ترویج علم و دکتر مصطفی مهرآئین، عضو هیأت علمی گروه پژوهشی علم و جامعه مرکز و برخی از خبرگان و اصحاب رسانه حضور داشتند.

دکتر احمدی، در ابتدا ضمن خیر مقدم و خوشامدگویی به مدعوین، بررسی سیاست‌های کلان در خصوص ترویج دستاوردهای دانشگاهی و روش‌های اجرایی آن را از اهداف برگزاری این نشست برشمرد و گفت: مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور به عنوان کانون فکری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، مسئولیت پژوهش و تدوین برنامه در حوزه‌های کلان علم، فناوری و نوآوری را برعهده دارد.

وی در ادامه با مرور کوتاه تاریخچه فعالیت مرکز و با بیان اینکه مجموعه مراکز آموزش عالی کشور توانمندی‌های عظیمی به‌خصوص در سال‌های اخیر داشته‌اند، اظهار کرد: وزارت علوم با توجه به نیازی که در زمینه ترویج دستاوردهای دانشگاهی در جامعه احساس می‌شود و وجود گسیختگی ارتباط بین مخاطبین در سطوح مختلف جامعه، مسئولیت بررسی و تدوین برنامه‌ای برای ترویج علم را بر عهده مرکز گذاشته است.

دکتر احمدی یکی از دلایلی این گسیختگی‌ را چالش‌های مالی عنوان کرد و افزود: این چالش‌ها در بخش خصوصی نیز مشاهده می‌شود و هنوز نتوانسته‌اند ارتباط منسجم با دانشگاه‌ها برقرار کنند.

وی ادامه داد: اگر چه در سال‌های اخیر تلاش‌هایی در این زمینه صورت گرفته، اما با وضعیت مطلوب فاصله زیادی داریم.

رئیس مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور در انتهای صحبت‌های خود، موضوع "درهای باز دانشگاه‌ها" را نماد برداشتن حصار بین دانشگاه و مردم دانست و گفت: ما باید برنامه‌ها را طوری ترتیب دهیم که مردم احساس کنند هیچ دیواری بین جامعه خاص و عام وجود ندارد و در زمینه ارتباط علم و جامعه، فرهنگ‌سازی کنیم.

دکتر قدیمی در ادامه این نشست، ضمن معرفی و بیان مأموریت مرکز، درباره یکی از راهبردهای کلان آن گفت: مرکز، یکی از نهادهای اصلی و اثرگذار در ترویج، توانمندسازی و مهارت‌افزایی در حوزه‌های سیاستی STI است.

وی سپس به برخی از فعالیت‌های شاخص دانشگاه‌ها و مراکز علمی و پژوهشی در راستای تعامل با جامعه اشاره کرد و بیان داشت: امسال روز "درهای باز"، در برخی دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی مانند دانشگاه تهران، شهید بهشتی، الزهرا (س)، خواجه نصیرالدین طوسی و دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد. این کار با هدف آشنایی دانش‎آموزان با رشته‎های تحصیلی، امکانات و تسهیلات دانشگاه‌ها و توسعه وظایف اجتماعی صورت گرفت.

رئیس انجمن ترویج علم افزود: این در حالی است که این طرح بدون هیچ برنامه‌ریزی خاصی اجرایی می‌شود و هر دانشگاه یک روز را برای اجرای این طرح انتخاب می‌کند. در دیگر کشورها، "روز جهانی علم در خدمت توسعه" (۱۰ نوامبر) به عنوان روز درهای باز دانشگاه اعلام شده است.

وی برگزاری دومین جشنواره ترویج علم در پایان‌نامه‌های دانشجوی، برگزاری همایش تعامل نظام دانشگاهی و فضای اجتماعی: ضرورت، مبانی، راهکارها و فراخوان برگزاری کارگاه بازتعریف نقش دانشگاهیان در ترویج علم و فناوری را از جمله فعالیت‌های در حال انجام مرکز در رابطه با تعامل علم و جامعه عنوان کرد و در ادامه به توضیح سابقه دستاوردهای دانشگاهی در کشورهای دیگر پرداخت.

دکتر قدیمی در انتها، برخی از دستاوردهای اجرای فاز اول پروژه را طرح موضوع در سطح جامعه، حساس‌سازی جامعه نسبت به فعالیت‌های دانشگاه‌ها و مراکز علمی، حساس‌سازی دانشگاه‌ها در خصوص توجه به ارتباط با جامعه و ارتقای اعتماد عمومی به دانشگاه‌ها عنوان کرد.

در ادامه دکتر عبدالهی‌نژاد با اشاره به پیشینه همکاری وزارتخانه و مرکز در رابطه با این پروژه گفت: در بحث ترویج علم، بخشی از روزنامه‌نگاری با عنوان روزنامه‌نگاری علم پررنگ می‌شود و در این حوزه قرار است که به رسانه‌ای شدن علم و فناوری و ساده‌سازی مفاهیم علمی پیچیده کمک کنیم.

وی افزود: در این رابطه ارتباطات علمی بین نخبگان و بین نخبگان و مردم اهمیت پیدا می‌کند که رسانه، میان آنها قرار می‌گیرد. برای استفاده از ابزار رسانه، این الزام وجود دارد که اعتماد عمومی جلب شود.

مدیرکل روابط عمومی وزارت علوم با بیان اینکه به دنبال بحران عدم اعتماد عموم و از دست رفتن تدریجی سرمایه‌های اجتماعی، ما با یک بن‌بست گفتگویی در جامعه مواجه شده‌ایم، اظهار داشت: این اعتماد عمومی مهمترین سرمایه رسانه محسوب می‌شود.

وی تقویت انگیزه گفتگو میان نخبگان را به عنوان عامل مهم در پیشبرد این طرح نام برد و تصریح کرد: در این رابطه تغییر انگاره ذهنی در میان استادان و نخبگان نیاز است.

دکتر عبدالهی‌نژاد در انتهای سخنرانی خود، بر اهمیت استفاده از رسانه‌های اجتماعی و شبکه‌های مجازی در بحث ترویج تاکید کرد.

دکتر متقیان نیز، به اهمیت رابطه دانشگاه و صنعت اشاره کرد و گفت: سال‌هاست در تلاشیم این ارتباط را ایجاد کنیم؛ در این راستا ایجاد تغییر در سیاست‌های علمی و دانشگاهی و نحوه تفکر ممکن است گره‌گشا باشد. باید سعی کنیم صنعت و دانشگاه، همدیگر را باور کنند و رسانه‌ها نیز در این زمینه باید به سمت عمومی کردن هرچه بیشتر دستاور دانشگاه‌ها در حل مشکلی از صنعت پیش روند.

همچنین دکتر رسایی، با بیان اینکه فعالیت‌های گسترده‌ای در حوزه ترویج علم انجام گرفته، تصریح کرد: ما در کشور جشنواره‌ها و مسابقات گوناگونی، مانند جشنواره خوارزمی و جشنواره کتاب سال، برگزار می‌کنیم که در دسته ترویج علم هم قرار می‌گیرند، اما در ادامه این مسیر باید از روش‌های نوین بهره‌برداری بیشتری کنیم.

در ادامه این نشست، حاضران به بیان نظرات، فعالیت‌ها و برنامه‌های پیشنهادی برای ترویج دستاوردها پرداختند.