به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، حسین حیرانی، دانشجوی دکترای رشته سیاستگذاری علم و فناوری، روز چهارشنبه بیست و سوم اسفند ماه، از رساله خود با عنوان "تحلیل گذار نظام نوآوری فناورانه در بخش انرژی ایران؛ موردکاوی فناوری‌های ذخیره‌سازی زیرزمینی گاز و تولید هم‌زمان برق و حرارت" دفاع کرد.

حیرانی در ابتدا درباره مدلی که برای محقق کردن اهداف رساله خود مورد استفاده قرار داده، گفت: مدل پایه تحقیق بر اساس نظام نوآوری فناورانه است، زیرا این چارچوب در ادبیات به عنوان مدلی که به تبیین و سیاستگذاری گذار فناورانه، استفاده می‌شود؛ همچنین به دلیل متواتر بودن استفاده از این چارچوب در فناوری‌های حوزه انرژی، این مدل انتخاب شده است.

وی در ادامه به توضیح تئوری و مدلهای گذار فناورانه پرداخت و بیان داشت: گذار نظام نوآوری فناورانه، انتقال این نظام را از مرحله پیش‌توسعه به مراحل توسعه، اوج‌گیری، سرعت‌گیری و تثبیت دنبال می‌کند و در هر مرحله انتشار فناوری، مراحل بلوغ نظام طی می‌شود.

وی افزود: بر اساس این منطق، این فناوری نیست که فرآیند گذار دارد، بلکه نظام نوآوری حول فناوری است که در فرآیند گذار قرار داشته و باید بجای تحلیل گذار فناورانه، گذار نظام نوآوری فناورانه مورد تحلیل قرار گیرد.

حیرانی با اشاره به موضوع اصلی رساله خود که تحلیل روند تکامل اجزای این نظام‌ نوآوری در طی این دوره گذار است، گفت: در این رساله چارچوب عوامل زمینه ای جهت تحلیل عوامل محیطی در گذار نظام نوآوری فناورانه به مدل کارکردی- ساختاری موجود در ادبیات تحلیل نظام نوآوری فناورانه اضافه شده است. همچنین نوآوری اصلی دیگر این تحقیق، استفاده از چارچوب تحلیل لایه ای علت ها (CLA) جهت عمق بخشیدن به تحلیل نظام نوآوری فناورانه می باشد.

وی در ادامه اظهار کرد: بر اساس چارچوب نظری تحقیق، کارکردهای TIS در بدنه خروجی مدل قرار می‌گیرند و عوامل ساختاری، زمینه‌ای، گفتمانی و چشم‌اندازی در سطوح مختلف بر نحوه عملکرد نظام تاثیرگذار می باشند. همچنین با انتخاب استراتژی پس‌کاوی برای انجام این تحقیق، فرضیات تحقیق شکل گرفتند و مراحل محتلف تحقیق مشخص شدند.

بر اساس راهبرد این تحقیق، پس از تعیین مرحله توسعه نظام نوآوری فناورانه و تحلیل وضعیت موجود کارکردهای نظام در دو حوزه فناوری، از طریق برگزاری گروههای کانونی و مصاحبه های ساختار یافته مسائل مرتبط با گذار نظام در لایه های مختلف تبیین و در نهایت با انجام فرآیند پیمایش و تشکیل مدل معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزار Smart PLS، و تحلیل عاملی روابط علی و معلولی، اولا وجود و شدت هر یک از مسائل در لایه های مختلف بر اساس تحلیل بار عاملی مرتبه اول و دوم مشخص و همچنین شدت روابط بین متغیرهای مدل در هر یک از دو فناوری مورد مطالعه از طریق تحلیل ضریب مسیر مشخص می شود.

بر اساس نتایج تحقیق، مهمترین مسائل کندکننده گذار نظام نوآوری در دو فناوری مورد مطالعه در لایه های مختلف تبیین و اولویت بندی گردید. بر این اساس مشخص شد سیاستگذار برای تسریع در فرآیند گذار نظام نوآوری میبایست علاوه بر اتخاذ سیاستهای ساختاری و محیطی عمدتا کوتاه مدت، به اتخاذ سیاستهای بلند مدت تر اصلاح گفتمان ها، فرهنگ و چشم اندازهای حول فناوری بپردازد. در نهایت علاوه بر پیشنهادهای سیاستی برای تسریع در گذار نظام نوآوری دو فناوری مورد مطالعه، سیاستهایی برای تسریع فرآیند توسعه فناوری در بخش انرژی کشور ارائه شد.

همچنین نتایج این رساله برای بهره برداری در اختیار کمیسیون تخصصی انرژی شورای عالی عتف که کارفرمای تحقیق فوق بود، قرار گرفت.

شایان ذکر است در این جلسه دفاع، دکتر ناصر باقری‌مقدم و دكتر سید حسن قدسی پور به عنوان اساتید راهنما، دکتر علی وطنی به عنوان استاد مشاور، دکتر سید محمدامین قانعی‌راد و دکتر آرش موسوی به عنوان اساتید داور داخلی و دکتر مهدی مجیدپور به عنوان استاد داور خارجی و جمعی از دانشجویان دکتری دانشگاههای مختلف حضور داشتند.