در نشست بررسی و تحلیل گزارش پروژه استنفورد ایران ۲۰۴۰ که به میزبانی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور برگزار شد ابعاد مختلف این گزارش مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور نشست بررسی و تحلیل گزارش پروژه استنفورد ایران ۲۰۴۰ روز یکشنبه ۱۷ آذرماه با حضور دکتر وحید احمدی، مشاور وزیر و رییس مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، دکتر اکرم قدیمی، معاون پژوهش و فناوری مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، دکتر محمدجواد رسائی، رییس مرکز هیأت‌های امنا و هیأت‌های ممیزه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دکتر محمدجواد دهقانی، رئيس مرکز منطقه‌اي اطلاع رساني علوم و فناوري و سرپرست پايگاه استنادي علوم جهان اسلام (ISC)، دکتر پیری سرپرست پارک علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتی، دکتر عظیم زاده، رییس مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، دکتر مقصود فراستخواه، عضو هیئت علمی موسسه پژوهش و برنامه ريزي آموزش عالي و جمعی از متخصصین برگزار شد.

در ابتدای این نشست دکتر احمدی ضمن خوشامدگویی به حاضرین به ابعاد گزارش پروژه استندفورد اشاره کرد و گفت: با توجه به رشد علمی که در کشور داریم رتبه علمی ما از نظر کیفیت و کمیت در جایگاه خوبی قرار دارد. وی همچنین به رشد آمار مقالاتی که با همکاری اساتید و متخصصین خارجی تهیه شده است اشاره کرد. دکتر احمدی از شروع حرکتی سخن گفت که در آن با فساد علمی هرچند کم مقابله می شود.

دکتر اکرم قدیمی، معاون پژوهش و فناوری مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور نیز بر اهمیت گزارش منتشر شده اشاره کرد و گفت: رسالت ما این است که تصویر درست و مناسبی از آمار منتشر شده داشته باشیم و آمار به صورت صحیح و به موقع ارائه شود.

در ادامه دکتر یونس محمدی پژوهشگر مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور به بررسی تحلیلی پروژه استنفورد ایران ۲۰۴۰ پرداخت و گفت: در سال ۲۰۱۵ پروژه‌ای با نام استنفورد ایران ۲۰۴۰ با هدف به کارگیری دانشجویان و اعضای هیئت علمی ایرانی مقیم خارج از کشور برای ترسیم وضعیت موجود، آینده نگاری و ترسیم سناریو تا سال ۲۰۴۰ در حوزه‌های اقتصاد، انرژی، آب، سیستم‌های مالی، کشاورزی، علم و فناوری شروع به کار کرد.

دکتر محمدی ادامه داد: ادعای مدیران و متولیان پروژه این بود که این پروژه یک طرح علمی دانشگاهی است و حامی یا دنبال کننده آن هیچ طرز فکر سیاسی نیست.

پژوهشگر مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور اظهار داشت: در این گزارش به رصد تولید علمی ایران، ارزیابی سطح کیفی مقالات، فساد علمی، همکاری‌های علمی و نقش سیاست‌های دولت در این زمینه با بررسی ۴۵۰ هزار مقاله نمایه شده ایران در اسکوپوس طی سال‌های ۱۹۹۷ تا ۲۰۱۸ می‌پردازد که اهداف این پروژه ادعای مسئولان دولت در پیشرفت‌های علمی ایران و آثار اجتماعی، اقتصادی و سیاسی آن‌ها و مقایسه پیشرفت ایران با کشور‌های دیگر در حوزه علمی است.

وی با اشاره به نتایج ادعا شده در گزارش تولید علمی ایران عنوان کرد: توجه عمده به رشد کمی تعداد مقالات و عدم توفیق در رشد کیفی تولید علمی ایران، عدم تلاش و موفقیت کشور در اشتغال دانش آموختگان دانشگاه ها، عدم توجه مقالات به اولویت‌های کشور، توجه صرف انتشار پذیری مقالات و ... از جمله نتایج ادعا شده در گزارش تولید علمی ایران است.

پژوهشگر مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور درباره تعداد مقالات و فارغ التحصیلان کشور عنوان کرد: در طول دو دهه گذشته محققان ایرانی حدود ۴۳۷ هزار مقاله منتشر کرده اند که ایران را به عنوان بیست و یکمین کشور در تولید مقالات جهان قرار می‌دهد هم چنین میزان انتشار سالانه در طی دو دهه گذشته به میزان ۵۰ برابر افزایش یافته است که از روند جهانی در گسترش انتشار علمی که کمتر از سه برابر افزایش یافته پیشه گرفته است.

دکتر محمدی درباره نسبت اعضای هیئت علمی به دانشجویان فارغ التحصیل عنوان کرد: با گسترش سریع دانشگاه و افزایش ظرفیت پذیرش دانشگاه‌ها شمار دانشجویان تحصیلات تکمیلی در دو دهه گذشته ده برابر شده است که این طبیعتا رشد منابع انسانی برای انجام تحقیقات را به دنبال خواهد داشت این امر در کنار اجبار برای تولید مقاله سبب رشد تولید علمی ایران خواهد شد، اما در مقابل تعداد اعضای هیئت علمی دانشگاه در ایران را متناسب با رشد تعداد دانشجویان تحصیلات تکمیلی نمی‌دانند این امر را دلیل کاهش قابل ملاحظه کیفیت آموزش و تحقیق در تحصیلات تکمیلی ایران گزارش کرده اند.

پژوهشگر مرکز تحقیقات سیاست علمی کشورافزود: عامل دیگر کاهش کیفیت را شرکت‌های تهیه و چاپ مقالات و هم چنین شرکت‌های همکار با مجله‌های یغماگر و سردبیران متقلب برای انتشار مقالات به صرف هزینه در مدت زمان کوتاه می‌دانند.

وی با اشاره به تعداد نمایه‌های ۱۲ کشور اول با بیشترین مقالات مردود شده اظهار داشت: در نتایج این تحقیق عنوان شده است که نرخ بداخلاقی‌های علمی در مقالات پژوهشگران ایرانی بالاست و از هر ده هزار مقاله محققان ایرانی ۱۳.۳ مقاله سلب اعتبار شده است که از نظر  آنان ۴ برابر متوسط جهانی است و ایران را در رتبه بالایی از فهرست کشور‌های دارای مقالات سلب اعتبار شده قرار می‌دهد.

 

*بايد از نخبگان ايراني خارج كشور براي تبادلات بين المللي استفاده شود

دکتر مقصود فراستخواه، عضو هیئت علمی موسسه پژوهش و برنامه ريزي آموزش عالي نیزاز پراکندگی مغزهای ای