به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، اولین جلسه از دوره آموزشی "تجاری‌سازی فناوری" با حضور تعدادی از کارشناسان مناطق ویژه علم و فناوری استان های تبریز، خراسان رضوی و اصفهان، پنجشنبه بیست و هفتم مهرماه در مرکز تحقیقات سیاست کشور برگزار شد. دکتر رضا نقی‌زاده، عضو هیأت علمی مرکز مدرس این دوره بود.

در ابتدا دکتر نقی‌زاده، به محتوای این دوره آموزشی اشاره کرد و گفت: از آنجایی که مفهوم تجاری‌سازی با مفهوم نوآوری و توسعه محصولات جدید گره خورده است و در خیلی از ادبیات به جای هم استفاده می شوند، این کارگاه به صورت ادغامِ هر سه موضوع ارائه خواهد شد.

وی افزود: با توجه به اینکه یکی از سیاست های کلان نظام، کاربردی کردن تحقیقات و اختراعات است، موضوع این دوره، کلیدی و بااهمیت می باشد. در این جهت مهمترین قانونی که وجود دارد، قانون سال ۸۹ با عنوان قانون حمایت از موسسات و شرکت‌های دانش‌بنیان و تجاری‌سازی اختراعات است.

رابطه بین نوآوری، تولید محصول جدید و تجاری سازی، اهمیت نوآوری و تجاری‌سازی، انواع نوآوری در بنگاه‌ها و چگونگی توسعه مدیریت تجاری‌سازی و نوآوری در آنها، مرور فرآیند ایده تا بازار و دو تحلیل سیاستگذارانه برای مناطق ویژه علم و فناوری درباره پژوهش کاربردی و چالش های آن در ایران و تجاری‌سازی محصولات و توسعه شرکت های دانش‌بنیان، از جمله مواردی بودند که دکتر نقی‌زاده به عنوان رئوس مطالب مورد بحث در این دوره آموزشی نام برد. وی در ادامه به توضیح مفهوم نوآوری و تفاوت آن با اختراع کردن و خلاق بودن پرداخت و گفت: نوآوری یعنی خلق ارزش، و با مفهوم اختراع کاملاً متفاوت است. با وجود این، در ایران این دو واژه جای هم استفاده می شوند و پَتنت داشتن را به نوآور بودن ربط می دهند. اما در ادبیات بین‌المللی، چه به لحاظ نظری و چه عملی، اختراع و نوآوری دو واژه کاملاً متفاوت هستند. واژه خلاق نیز به افرادی اتلاق می شود که مرتب ایده خلق می کنند اما نمی توانند آنها را عملیاتی کنند. از طرف دیگر، نوآور کسی است که می تواند از یک ایده، صرف نظر از اینکه صاحب آن است یا خیر، محصول و یا خدمتی خلق کند، آن را بفرشد و یا به یک ارزش، چه مالی و چه غیرمالی، تبدیل کند.

عضو هیأت علمی مرکز با مرور نسل های اقتصاد و فاکتور اصلی ارزش در هر دوره گفت: در دوره ی بعد از انقلاب صنعتی، پول که کمیاب شده بود، نقش ارزش اصلی را در اقتصاد ایفا می کرد، در واقع در اقتصاد صنعتی کسانی که کارخانه و به تبع آن پول داشتند، صاحبان اصلی ثروت بودند؛ اما در ۳۰-۴۰ سال اخیر اتفاق متفاوتی در اروپا و امریکا افتاده است و پول، به دلیل فراوانی، کم ارزش شده است. به عبارت دیگر، پول وجود دارد اما بازیگر اصلی نیست. در این دوره، صاحبان اصلی ثروت کسانی هستند که با جمع‌آوری ایده، منابع مالی، امکان تولید و فروش، بتوانند چیزی خلق کنند و این همان اقتصاد نوآور است.

وی درادامه به وظایف مناطق ویژه علم و فناوری و اهداف شکل‌گیری آنها اشاره کرد و بیان داشت: توسعه کارآفرینی و نوآوری، یا به عبارت دیگر مرتبط کردن ظرفیت‌های دانشیِ طرف عرضه به طرف تقاضا، که با تقویت هر دو طرف صورت می پذیرد، از مهترین وظایف این مناطق، کوریدورها و پارک های علم و فناوری است.

دکتر نقی‌زاده در خصوص بیان اهمیت نوآوری، موضوع سندروم تردمیل را مطرح کرد و توضیح داد: آقای کارُل می گوید "اینجا همانطور که می بینی باید تمام تلاشت را به کار بندی تا همین جایی که هستی باقی بمانی، اگر می خواهی جای دیگری بروی باید دو برابر سریع‌تر بدوی!". به عبارت دیگر، امروزه لازمه دوام، نوآوری است. از این جهت تجاری‌سازی و نوآوری دارای سه ویژگی سود بالاتر، بقا و نرخ رشد بالاتر است.

وی با ارائه ی آمارهای جهانی، به بیان حقایق نوآوری و تجاری‌سازی پرداخت و گفت: بدون در نظر داشتن پیش‌فرض های درست فکری، این توقع ایجاد می شود که بیشتر تجاری‌سازی‌ها موفقیت‌آمیز باشند. در صورتی که طبق آمار بین المللی، از هر ۹ محصول، یک مورد تجاری می شود و تقریباً ۴۰ درصد از تولید محصولات جدید در زمان معرفی به بازار شکست می خورند. پس شما کارشناسان مناطق ویژه علم و فناوری در مواجه با تیم های کارآفرینی و شرکت های نوپا در استان خود، باید به آنها آگاهی دهید که شکست در این حوزه امری طبیعی است و نباید از آن بترسند؛ در کنار بیان این واقعیت، راه خروج از شکست و ورود به کسب‌و‌کار دیگر را هم آموزش دهید. همچنین باید مدنظر داشت که تجاری‌سازی یک فرآیند هزینه‌بر و زمان‌بر است و هزینه آن بین ۱۰ تا ۱۰۰ برابر هزینه طرح و توسعه می شود. همچنین در صورت موفقیت، تجاری‌سازی تحقیقات دانشگاهی به طور متوسط ۶ سال طول خواهد کشید.

وی درباره انواع نوآوری گفت: نوآوری و تجاری‌سازی محدود به تولید و حوزه های تکنولوژی نیست. نوآوری در محصول، در فرآیند، در  پوزیشن یا جایی که محصول ارائه می شود و در پارادایم یا مِنتال مدل است.

ادامه این جلسه، به بحث راجع به داشتن سازمان نوآور و استراتژی نوآور واضح و پاسخ به این سئوال که یک شرکت رقابت پذیر و نوآور باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد تا سیاستگذار بتواند کمک کند، گذشت.